آسیب های دنیای مدرن و تاثیر بر کودکان

آسیب های دنیای مدرن در عصر کودک و نوجوان

آموزش / فرزندپروری / تکنولوژی

فناوری، تفاوت دیدگاه، تغییر سبک تربیت فرزندان و جایگاه آن‌ها در خانواده، از جمله واژگانی هستند که پس از شنیدن کلمه “دنیای مدرن” به ذهن تبادر می‌شوند. معمولا نگرانی‌های خانواده در رابطه با تربیت فرزندان در کنار پیشرفت روزافزون و سریع فناوری و وسایل دیجیتالی گام به گامِ یکدیگر در حرکتند و بعضا آنان از این اتفاق به عنوان آسیب های دنیای مدرن یاد می‌کنند.

آسیب های دنیای مدرن که از طریق اینترنت می‌تواند به کودکان ضرر برساند، عبارتند از:

برقراری ارتباط با غریبه‌ها:

والدین از سنین کودکیِ فرزندانشان به آنان آموزش می‌دهند که از غریبه‌ها خوراکی نگیرند و با آن‌ها به مدت طولانی صحبت نکنند. اما در ادامه چه اتفاقی می‌افتد؟ زمانی که یک غریبه از طریق یک ویدئو، بازی، چت در گروه‌های مجازی و … با کودک و نوجوان ارتباط برقرار می‌کند، در این لحظه دیگر فرزندان به این فکر نمی‌کنند که آن‌ها چه کسانی هستند و چه اهدافی دارند؟

چگونه می‌توان به کودکان یاد داد که از گفتگو با فردی که ادعا و وانمود می‌کند دوستشان دارد، خودداری کرد؟ این مسئله یکی از بزرگترین چالش‌ها و آسیب های دنیای مدرن است که ذهنِ نگران والدین در عصر تکنولوژی را به تکاپو می‌اندازد.

یکی از نگران‌کننده‌‌ترین آسیب‌ها وجود شکارچیان جنسی در سایت‌های اجتماعی است که از اینترنت در ابتدا برای سرگرم کردن کودکان و نوجوانان و در ادامه به گفتگو با آن‌ها می‌پردازند. سپس کودکان را به خود علاقه‌مند می‌کنند تا به آن‌ها ثابت کنند که دوست واقعی‌شان هستند و در پسِ این اعتماد، به دنبال سودجویی خود می‌باشند.

این رابطه آسیب‌زایی که بین این سودجویان و کودکان برقرار می‌شود، در لوای احساس دوست‌داشتنی بودنی که به فرزندان می‌‌دهند، متاسفانه زمینه را برای قربانی کردن کودکان و قاچاق انسان بالا می‌برد.

محتوای بدون سانسور:

متن، ویدیو و حتی یک عکس، هر نوع ارتباط آنلاینی که حاوی اطلاعات نامناسب برای یک کودک است می‌تواند یکی دیگر از آسیب های دنیای مدرن باشد. اطلاعات نامناسب ممکن است در قالب اصطلاحات جنسی، صریح، افراطی، نژادی، خشونت آمیز یا تخطی از قوانین فضای مجازی ارسال شود. گروه‌های فرقه ای، تبلیغات مذهبی یا سیاسی، گروه‌هایی که از مصرف مواد مخدر، بی نظمی و یا مصرف الکل استفاده می‌کنند، امروزه آنلاین هستند تا دسترسی کودک و نوجوان را به محتوای نامناسب آنلاین آسان‌تر کنند.

خطر حفظ حریم شخصی:

 درک مرزها و حریم خصوصی و پایبند ماندن به این ارزش برای کودکان فرآیندی دشواری و زمان‌بر است و همچنین آن‌ها ممکن است مفهوم عدم اشتراک‌گذاری بیش از حد اطلاعات را درک نکنند. تفاوت بزرگسالان با دنیای کودک و نوجوان این است که آن‌ها می‌دانند که آنچه در خانواده به اشتراک می‌گذارند، متفاوت است از آنچه با همکاران، دوستان و افراد غریبه به اشتراک گذاشته می‌شود.

کودکان و نوجوانان علاوه بر اینکه از لحاظ ذهنی هنوز به این قابلبت نرسیده‌اند بلکه ممکن است با اشتراگ‌گذاری تصویر و یا اطلاعات روشنی از نام واقعی خود، تاریخ تولد و حتی آدرس و نشانی دقیقی از خانه و مدرسه‌شان، خود را قربانی سرقت هویتی از سوی سودجویان آنلاین که یکی از جدی‌ترین آسیب های دنیای مدرن است، کنند که می‌تواند در مواقعی حتی امنیت خانوادگی را برهم زند.

نشانه‌هایی که ممکن است کودکان در معرض آسیب های دنیای مدرن باشند:

رفتارهای پنهان:

آیا کودک شما به محض ورود شما به اتاقش به سرعت مانیتور را خاموش می‌کند؟ و یا درحالی که با تلفن صحبت می‌کند و از او می‌پرسید که در حال مکالمه با چه کسی است، با نگاه‌های نگران و همراه با مکث به شما جواب ‌می‌دهد؟ کودکان و نوجوانان به دلیل اقدام و یا رفتار و اتفاق نامناسب و ناراحت‌کننده‌ای که در اینترنت صورت گرفته است، نمی‌دانند که چگونه با آن برخورد و سپس مدیریتش کنند و در عین حال نیز می‌دانند که والدین رفتار آن‌ها را تایید نخواهند کرد.

این داستان خود باعث مشغولیت ذهنی آن‌ها و سپس سر زدن رفتارهای پنهانی و عجیب از سوی آنان می‌شود. از طرفی به دقت زیرنظر گرفتن رفتارهای “گناهکارمآبانه” فرزندان هنگام استفاده‌ از رایانه یا گوشی هوشمند می‌تواند زنگ خطری درباره یک تغییر ناگهانی در عادات رفتاری معمول کودک و نوجوان باشد که خود منجر به پیدایش رفتارهای پنهانی شود که این امر نشانی از ورود یکی از آسیب های دنیای مدرن در ساختار روانی-رفتاری فرزندان باشد.

استفاده غیر معمول از اینترنت:

انجمن روانپزشکی آمریکا به تازگی اختلال بازی‌های اینترنتی را در “دی اس ام ۵“؛ کتابچه راهنمای استفاده شده توسط پزشکان برای تشخیص مشکلات روانپزشکی، به دلیل حجم بالایی از ایجاد رفتارهای اعتیادآور و استفاده افراطی از اینترنت را به رسمیت شناخته است.

این اقدام نشان از اهمیت شناسایی رفتارهای اعتیادآور اینترنتی در کودکان و نوجوانان توسط والدین و متولیان آموزشی دارد. یکی از رفتارهایی که حاکی از سوءاستفاده از این فضاست، می‌توان به دقایقی در شب هنگام خواب اشاره کرد که والدین مطمئن هستند فرزندشان به خواب رفته است. اما او آگاه از این موضوع که پدر و مادر  به طور قطع بر وی نظارت ندارند، خود را در معرض استفاده از اینترنت و اطلاعات غیرمجاز قرار می‌دهد.

عدم تمایل به مدرسه رفتن:

از دیگر آسیب های دنیای مدرن می‌توان به اینکه کودک به طور ناگهانی برای رفتن به مدرسه پرچم قرمز را بالا می‌برد، اشاره نمود که این موضوع خود به تنهایی نگرانی والدین را افزایش می‌دهد، چه رسد به آنکه علت آن اعتیاد به فضای مجازی باشد. در این مواقع باید با فرزندان صحبت کرد و فهمید که آیا آنان احتمالا  قرباني سوء استفاده از اینترنت بوده‌اند یا نه؟!

نقش والدین در جلوگیری از آسیب های دنیای مدرن به فرزندان و در امان نگاه داشتن آنان چیست؟

والدین باید به صورت منظم، سریع و در هر زمانی، فعالیت و رفتار فرزند خود را در دستگاه‌های دیجیتالی‌شان چک کنند و بر آن‌ها نظارت داشته باشند. بعضی از کودکان و نوجوانان نظارت بیشتری نسبت به دیگر بچه‌ها دارند و این امر اهمیت بیشتری پیدا می‌کند. وقتی والدین متوجه تاثیرگذاری فشار گروه همسالان بر فرزندان خود شوند، این نکته والدین را در این مسیر هدایت می‌کند که نظارت بر فعالیت آنلاین کودکان مهم است.

والدین باید دوستان کودک و نوجوان خود را بشناسند و بدانند که در حال صحبت کردن با چه کسانی هستند. کسب دانش از طریق اینترنت برای والدین علاوه بر به‌روز بودن آن‌ها، برای شناخت هرچه بهتر نیازهای کودک و نوجوانِ عصر دیجیتال می‌تواند حتی آن‌ها را از شناخت آسیب های دنیای مدرن آگاه کرده تا زودتر و تخصصی‌تر بتوانند در راه کمک به فرزندان خود در این زمینه گام بردارند.