تاثیر رسانه بر سبک زندگی کودکان و نوجوانان

خودنمایی تاثیر رسانه بر سبک زندگی کودکان و نوجوانان

آموزش / فرزندپروری / اینترنت دوستدار کودک و نوجوان

در عصر پیشرفت تکنولوژی، حضور و تاثیر رسانه بر هر فردی مخصوصا کودکان و نوجوانان که درصد تاثیرپذیری بالاتری دارند، امری حیاتی و در عین حال انکار ناشدنی در رشد اجتماعی و تغییر سبک زندگی آنان است. اگر رسانه، همچون دریچه‌ای بر صفحه روزگار کودکان و نوجوانان در نظر گرفته شود،

از منظر مثبت و کارکرد مفیدش می‌تواند نقطه‌ای سفید بر بوم خاکستری سبک زندگی سنتی باشد که کودکان و نوجوانان را با دنیای مدرن اطراف بیشتر آشنا کند و منجر به ارتقا رشد شناختی آنان شود. همچنین می‌تواند به ارتقا خلاقیت فردی و جمعی از طریق به اشتراک‌گذاری فعالیت‌های هنری، تحصیلی، ورزشی و … کمک کند.

ولی این مسئله در حالی است که جانب منفی تاثیر رسانه می‌تواند همانند چاله‌ای سیاه و کشاننده عمل کند و کودکان را بیش از پیش در خود غرق کرده و گستره‌ خود را به صورت افراطی بر تمام جهات زندگی آنان سیطره دهد.

به موازات اثرات منفی که رسانه بر کودکان دارد، مانند: چاقی، تشویق و ترویج رفتارهای غیرمسئولانه و … می‌توان به کارکرد مفید و تاثیر رسانه در جهت مثبت و ترویج فعالیت‌های حیاتی در کودکان مانند: یادگیریِ خواندن، بازی کردن، ارتباط‌گیری با همسالان، داستان سرایی و توسعه مهارت‌های اجتماعی اشاره کرد.

یادگیری

تلویزیون به عنوان رایج‌ترین رسانه از سایر وسایل دیجیتالیِ دیگر، می‌تواند یک معلم قدرتمند باشد که آموزش به کودکان را از همان سنین نوباوگی در زمینه‌های مهربانی، نوع دوستی و عدم تفاوت نژادی شروع و تا آموزش مواد تحصیلی پیچیده‌تری مانند الفبا و ریاضی ادامه می‌دهد. در این زمینه می‌توان به پخش برنامه‌های جذاب و آموزنده درباره معرفی موزه‌ها، کتابخانه‌ها و فیلم‌های آموزشی و… به عنوان ابزاری قدرتمند در رفع عادات نامطلوب و بهبود توانایی کودکان اشاره نمود.

خشونت

طبق تحقیقات و پژوهش‌های انجام شده، میزان خشونتِ نمایش داده شده در تلویزیون می‌تواند سالانه بین ۲۰ تا ۲۲ درصد رفتارهای خشونت‌آمیز را در پسران افزایش دهد، خصوصا کودکان و نوجوانانی که در معرض تماشای میزان بالاتری از پرخاشگری در رسانه‌هایی همچون تلویزیون هستند.

مطالعات دیگر نشان می‌دهد که به طور متوسط کودکان و نوجوانان به صورت سالانه مرتکب ۱۲۰۰۰ اقدام خشونت‌آمیز می‌شوند که درصدی از این میزان شامل پرخاشگری به خود مانند تمایل به خودکشی است که نه تنها آنان هنگام پرخاشگری درک درستی از نیازهای دیگران ندارند، همین امر مهارت همدلی آنان را به تدریج می‌کاهد و ممکن است در نهایت به نقطه‌ای برسند که درکی از نیاز خود نیز نداشته باشند.  همین امر آسیب رساندن به خود را برایشان آسان‌تر می‌کند.

کودکانی که جز گروه‌های زیر هستند، بیشترین آسیب‌پذیری در برابر خشونت‌های پخش شده از رسانه‌های دیجیتالی را دارند و از تاثیر رسانه ها بر این گروه نمی‌توان ساده گذشت:

  • کودکان اقلیت و گروه‌های مهاجر
  • کودکانی با درصد بالایی از حساسیت فردی و زودرنجی
  • کودکانی با ناتوانی‌های یادگیری
  • کودکانی که توسط والدینشان مورد سوء استفاده واقع شده‌اند
  • کودکانی که تحت تنش‌ها و تعارضات خانوادگی هستند

تغذیه

از آنجا که تلویزیون زمان زیادی از ساعات روزانه کودک و نوجوان را در برمی‌گیرد و آن‌ها را از فعالیت فیزیکی و بازی‌های بدنی بازمی‌دارد، احتمال مصرف غذا و میان وعده‌های پرچرب و با کیفیت پایین را در میان کودکان و نوجوانان بالا خواهد برد.

این سبک تماشای تلویزیون، سهم قابل توجهی را در چاقی فرزندان ایفا خواهد کرد. زیرا تبلیغات جذاب مواد غذاییِ مخصوص کودکان، تلاش زیادی را در جا انداختن الگوی ناصحیحی در رژیم غذایی آنان داشته و این بازاریابی‌ها سبب ترویج چاقی در کودکان می‌شود.

میزان چربی و قند موجود در محصولات تبلیغاتی، بیش از رژیم غذایی مناسب و تجویز شده در توصیه‌های غذایی از سوی پزشکان است. تبلیغات مواد غذایی سالم تنها شامل ۴درصد از آگهی‌های تلویزیون می‌شود که متاسفانه زمان پخش اکثر آنان در ساعاتی است که کودکان و نوجوانان کمتر به تماشای تلویزیون نشسته‌اند.

متاسفانه تاثیر رسانه بر نوجوانان دختر در زمینه تغذیه می‌تواند آنان را به اختلالات خوردن مبتلا کند. ا

ز آنجا که مدل‌های بسیار لاغر اندام را الگوی نوجوانان دختر قرار می‌دهد و آن‌ها را مجبور به تقلید از این سبک غذایی می‌کند. حتی بعضا دیده می‌شود که آنان را مبتلا به اختلال کم‌خوری عصبی کرده است. خصوصا وقتی که لاغر بودن هیچگاه مورد سرزنش واقع نمی‌شود و برای ایجاد یک تصویر بدنی ایده‌آل ممکن است آنان دست به جراحی‌های افراطی پلاستیک بزنند.

مسائل جنسی

مطالعات متعددی این نتیجه را مدعی می‌شوند که میزان حساسیت نوجوانان در زمینه‌ اطلاعات و رفتارهای جنسی به تاثیر رسانه بر نگرش‌ها، ارزش‌ها و باورهای جنسی آنان مرتبط می‌شود.

از آنجا که رسانه‌ها و وسایل دیجیتالی تاثیر بانفوذی در رفتار کودک و نوجوان دارند، می‌تواند گاه به اشتباه همچون مربی جنسی، ذهنیت رفتارهای جنسی بزرگسالان را بدون هیچگونه ریسکی در تخیلات کودکان ایجاد و بارور کند، چرا که رسانه‌های دیجیتالی و فضای مجازی پیش از هر رسانه دیگری، منبع اطلاعات جنسی برای کودکان و نوجوانان به شمار می‌آید.

در زمینه مسائل جنسی بیشتر بخوانید!

مصرف الکل و سیگار

حجم گسترده‌ای از تبلیغات در رسانه‌های مجازی بر ایجاد ذهنیت “مرد واقعی/زن واقعی” در درون کودکان و بخصوص نوجوانان از طریق مصرف سیگار و نوشیدنی‌های غیرمجاز برنامه‌ریزی شده و تحقیقات در این زمینه نشان می‌دهد که در بعضی از کشورهای پیشرفته مانند سوئد، با جلوگیری از تبلیغات در این حیطه، از تاثیر رسانه بر رفتارهای پرخطر سیگار کشیدن و مصرف مشروبات الکلی کاسته شده است.

از دیگر جنبه‌های منفی تاثیر رسانه بر افزایش مصرف مواد اعتیادآور بر نوجوانان این است که عواقب و پیامدهای این رفتار به صورت دقیق و گستردگیِ تبلیغات آن‌ها نشان داده نمی‌شود.

تاثیر رسانه ها و تبلیغات

اینکه کودک در چه مرحله از رشد قرار دارد، نقش بسیار تعیین‌کننده‌ای در تاثیرپذیری از تبلیغات و تاثیر رسانه بر وی دارد. کودکان در سنین پایین‌تر تمایل دارند هرچه که می‌بینند و می‌شنوند را باور کنند تا با تفکر عینی و کمتر استدلالیشان منطبق باشد. اکثر کودکان تا سنین پیش‌دبستانی و زیرِ ۸ سال تفاوت بین تبلیغی که برای سرگرمی و تفریح طراحی شده است با تبلیغی که تنها به سود تجاری خود فکر می‌کند را تشخیص نمی‌دهند.

این داده‌ها در کنار اینکه کودکان و نوجوانان مخاطب ۶۰ درصد از تبلیغات تلویزیون و صفحات اجتماعی دیگر هستند، نشان‌دهنده بستر آبستن تاثیر رسانه از طریق تبلیغات بر سبک زندگی آنان و تغییر جهت رفتاری آن‌ها در جهت مثبت یا منفی می‌تواند باشد.