دروغگویی مجازی چیست؟

آموزش / فرزندپروری / خانواده خوب دیجیتالی

تا به حال چیزی در مورد دروغگویی مجازی در دنیای تکنولوژیک امروزی شنیده‌اید؟ به طور کلی، دروغ در مقابل راستگویی قرار دارد و در تمامی فرهنگ‌ها و جوامع امری زشت و ناپسند تلقی می‌شود. بی‌گمان همه‌ ما از دروغ گفتن یا شنیدن آن احساس ناخوشایندی داریم. اما واقعیت این است که برخی از کودکان به دلایل و عللی از مسیر فطرت منحرف شده و به دروغ‌گویی و فریبکاری می‌پردازند.

این حالت، زمینه‌ دشواری را برای والدین و مربیان و حتی خود کودک فراهم می‌کند. در این میان پدر و مادر که تربیت کودک جز اصلی‌ترین وظیفه‌ آن‌هاست، با شنیدن دروغ از کودک خود احساس ناراحتی بیشتری می‌کنند. اما باید گفت کودکان علاوه بر الگوگیری از رفتار والدین، به دلایل متعدد به دروغ روی‌ می‌آورند. در مقاله زیر می‌خواهیم در مورد این موضوع، علل و انواع دروغ بحث کنیم.

تعریف دروغگویی

 می‌توان گفت دروغگویی بیان چیزی است که آن را خلاف حقیقت می‌دانیم و یا دروغ نوعی تحریف حقیقت به منظور فریفتن دیگران و یا گفتار و رفتاری است که با حقیقت مطابقت نداشته باشد. دروغ از جلوه‌های نادرستی و حقه بازی افراد است که ماهرانه یا ناشیانه از کودکان سر می‌زند و ماهیت آن یک سیر قهقرایی از شخصیت و نوعی عقب نشینی در جنبه فطری، احساسی، تفکر و رفتار است.

 

تعریف دروغگویی مجازی

دروغگویی مجازی، یعنی معرفی خود در شبکه های اجتماعی به صورت فردی که نیستید!

فشارهای ناشی از مشکلات خانوادگی، میل به جلب نظر دیگران از طریق دروغ‌های وحشت انگیز و ناراحت کننده، نشان دادن کینه و نفرت خود به اشخاص، نشان دادن برتری خود به دیگران و جا انداختن خود در ذهن آن‌ها و جلب تحسین و تمجید آنان، به دست آوردن دوست اجتماعی و به تبع آن محبوبیت اجتماعی در فضای مجازی… باعث می‌شود تا خود را متفاوت از آنچه که در دنیای واقعی هستند معرفی می‌کنند. در ادامه به طور مفصل به علل و ریشه‌ دروغگویی مجازی می‌پردازیم.

ریشه‌ها و علل دروغگویی مجازی

۱-ترس از والدین

به دلیل آنکه والدین رفتار خشونت‌باری با کودک خود دارند، با کوچک‌ترین بهانه آن‌ها را تنبیه بدنی می‌کنند، در مقابل دیگران پرخاش کلامی می‌کنند و آن‌ها را تحقیر می‌کنند، با این استدلال که با خشونت و پرخاش و تنبیه و نیش زبان خواهند توانست جلو انحرافات روانی کودک را بگیرند. کودک نیز به خاطر ترس از کتک خوردن و خشونت‌های والدین، کم کم از آنان فاصله گرفته و خود را جدا احساس می‌کند و برای فرار از کتک خوردن، واقعیت را از والدین خود مخفی می‌کند.

همین فاصله روانی بین والدین و کودک باعث ایجاد حس تنهایی در کودک شده و به دنیای مجازی پناه می‌برد. در آنجا نیز برای کسب حمایت اجتماعی و دوباره طرد نشدن ممکن است به دروغگویی مجازی متوسل شود.

۲- خودنمایی

بعضی کودکان به خاطر خودنمایی متوسل به دروغگویی مجازی می‌شوند. اینان کودکانی هستند که مورد توجه والدین و اطرافیان قرار نمی‌گیرند. پدر و مادر به علت گرفتاری‌های شغلی یا مشکلاتی از این قبیل، کاری به کار آنان ندارند و اطرافیان هم به خاطر اینکه در کار آن خانواده مداخله نکرده باشند و یا به دلایل دیگر، کاری به کار این کودکان ندارند. این کودکان فکر می‌کنند کارشان و حرفشان مورد پسند والدین و اطرافیان نیست و ناچار برای نشان دادن خود متوسل به دروغگویی و مغلطه و اغراق می‌شوند.گاه چنان دروغ‌های شاخ داری می‌گویند که موجب تحریکات دیگران می‌شوند.

گاهی کارهای خطرناکی را به دروغ به خود نسبت می‌دهند تا از خود قهرمان بسازند و عکس‌های آن را در فضای مجازی به اسم خود آپلود می‌کنند. آنچه که مسلم است این‌ها همه به خاطر خودنمایی و جلب حمایت اجتماعی از اطرافیانی است که اعتنایی به کودک ندارند. بنابراین بهتر است کودک را محترم بدانیم، به حرف‌های آن‌ها هر چند بیجا و بی‌موقع هم باشد گوش فرا دهیم، کارهایی را که هرچند به ظاهر کوچک، را تحسین کنیم و مشوقشان باشیم تا انگیزه‌ای شود بعدها کارهای بزرگتر و بهتری را انجام دهند.

۳- ناتوانی

یکی دیگر از علل دروغگویی مجازی ناتوانی است. وقتی که کودک را از ترس مسائل جامعه در منزل و در اسارت نگه می‌دارید و خود را زندانبان و او را زندانی فرض می‌کنید و آزادی‌های او را ناخواسته و ناآگاهانه سلب می‌کنید و همراه با خشونت‌های کلامی که از خود بروز می‌‌دهید او احساس عجز و ناتوانی می‌کند.

او سعی می‌کند از تمامی این حس‌ها فرار کند و امیال و غرایز خود را به نوعی و به هر نحوی ارضا نماید و برای اینکار ناگریز است دروغ بگوید. همچنین برای ایجاد حس ترحم در دیگران شروع به مظلوم نمایی افراطی می‌کند تا بتواند دوستان اجتماعی پیدا کند. تایید آن‌ها باعث می‌شود حس کند که وجودش دوست داشتنی است.

۴-اخلاق شخصی

گاهی دروغگویی مجازی بخاطر تثبیت اخلاقی است که جز صفات شخصیتی کودک شده است. او دروغ می‌گوید تا خود را مهم جلوه دهد و از این طریق کمبودهایش، کدورت و حقارت خود را به گونه‌ای حل کند. برخی از روانکاوان دروغ را جلوه‌ای ازتمایلات سادیستیک در فرد می‌دانند. تمایلی که در سایه آن می‌خواهند ساده لوحان را به طمع اندازند و وقتی آن‌ها شکست خوردند، او خوشحال شود. عشق‌های مجازی نمونه بارز این نوع از دروغگویی‌های مجازی است.

۵- علل عاطفی

کمبود‌های عاطفی در رابطه، باعث می‌شود تا حسادت فرد آشکار شود و تحلیل این است که در سایه آن می‌خواهند خود را از بدبختی نجات دهند. او دروغ‌ می‌گوید تا دیگران را که باعث محرومیت او شده‌اند شکنجه کند. کمبودهای عاطفی چون فقدان و یا ضعف محبت، سختگیری‌های بسیار، عدم برخورداری از نوازش کافی، دوری از کانون گرم خانوده، احساس حقارت یا کینه تمامی این عوامل، دلیلی هستند برای دروغگویی مجازی و تخیله خشم خود.

روش‌هایی برای کاهش دروغگویی مجازی و تقویت راستگویی در کودکان:

  • مفهوم حقیقت را به کودک بیاموزید
  • الگوی رفتاری خوبی برای کودکتان باشید
  • علت دروغگویی کودک نباشید
  • جریمه دروغگویی را از جریمه رفتارهای نادرست دیگر، جدا کنید

یکی از بهترین راه‌های پیشگیری از دروغگویی در کودکان این است که او را وادار نکنیم برای دفاع از خود به دروغ متوسل شود. بهتر است اگر نسبت به دروغگویی او مطمئن هستیم، بدون اشاره مستقیم و استفاده از واژه دروغگویی او را متوجه کار اشتباهش کنیم. باید آگاهانه شرایطی را برای کودک ایجاد کنیم که دروغ نگوید و اگر دروغ می‌گوید نه با واکنش احساسی و هیجانی بلکه به صورت منطقی به او بفهمانیم که نیازی به دروغگویی نیست.

مهم است کودکان اهمیت یکپارچه و صادقانه رفتار کردن را بیاموزند و بدانند تحت هیچ شرایط نباید دروغ بگویند!