دغدغه ها و نگرانی نوجوان

از دغدغه‌های فکری و نگرانی های نوجوان چه می‌دانید

آموزش / فرزندپروری / اینترنت دوستدار کودک و نوجوان

نگرانی ‌والدین در مورد چگونگی استفاده و قرار گرفتن فرزندانشان در معرض فناوری و وسایل دیجیتالی بنا به تاثیراتی که بر کودکان و نوجوانان دارد، بسیار قابل درک است و گاها جنس این نگرانی می‌تواند بنا به اقتضا و شرایط رشدی و سنی کودک از نوجوان متفاوت باشد. اما تنها والدین نیستند که در این زمینه نگرانی دارند. نگرانی های نوجوان نیز در این زمینه جالب است.
درست است که استفاده از تکنولوژی در دوران کودکی مسبب رشد مهارت‌های اجتماعی و شناختی می‌شود، اما روی دیگر سکه در دوران نوجوانی این است که کمی بی‌توجهی والدین در مورد استفاده آنان از وسایل دیجیتالی در این دوره رشدی حساس می‌تواند نگرانی‌ها را در باب اضطراب و عزت نفس آنان بالا ببرد.

ارتباط غیرمستقیم

یکی از نگرانی های نوجوان و شکایتی که در حین ارتباط حضوری با دیگران دارد این است که برقراری تماس چشمی برایش مشکل شده است. از آنجا که نوجوانان پس از ساعات مدرسه تا وقتی که به خواب بروند در شبکه‌های مجازی و اجتماعی حضور دارند، آنلاین هستند و درحال به اشتراک‌گذاری و پیام دادن و چک کردن اخبار و روزمرگی‌های دایره دوستان و آشنایانِ مجازی خود هستند.

در واقع فضاهای حضوری و فیزیکی (مانند به فروشگاه‌های مختلف رفتن و خرید کردن)، را برای تلاش در راه کسب مهارت‌‌ها، موفقیت و شکست در این بوته آزمایش، جامعه حقیقی را به مثابه یک فرصت تعیین کننده از دست داده‌اند. این عامل باعث می‌شود که در حقیقت نوجوانِ مدرنِ امروزی برای ارتباطات خود بیشتر به صفحه نمایش روبه روی خود که حاوی تصویری متحرک از افراد است نگاه کند تا خود شخص.

متخصصین روانشناس اذعان می‌دارند که اینگونه از ارتباط‌گیری، به صورت مستقیم نمی‌تواند یک ناتوانی در ارتباط کلامی قلمداد شود، اما هرکسی که در یک بافت بالقوه ناتوانِ غیرکلامی قرار گیرد، جایی که علائم چهره‌ای، زبان بدن و حتی کوچکترین واکنش‌های صوتی نادیده انگاشته می‌شود، می‌تواند تبعاتی را بر رفتارهای اجتماعی نوجوانان در اجتماع واقعی بگذارد و منجر به نگرانی های نوجوان برای حضور در جامعه شود.

کاهش مهارت ریسک‌پذیری

ناتوانی در واکنش نشان دادن احساسی و به کلام درآوردن آن در همان لحظه (برای مثال، در حالت قهر با دوستان و مذاکره درباره مشکل و شروع آشتی) یکی دیگر از نگرانی های نوجوان است که استفاده بیش از حد از فضای مجازی را دلیلی بر افزایش تعلل بسیار و کاهش قدرت ریسک‌پذیری در ارتباطات می‌داند.
دوست پیدا کردن، بخش بزرگی از فرآیند رشد اجتماعی در نوجوانان است و آشنایی و حتی تداوم رابطه دوستی مانند از پس چالش‌های مشکل و قهر و آشتی آن برآمدن هم نیاز به مقداری از مهارت ریسک‌پذیری و خطر کردن دارد. خطر کردن به آن معنا است که خود را در وادی عمل کردن و پذیرش تبعات و انجام برخی از کنش و واکنش‌ها قرار دهد.

برای حفظ دوستی باید با مشکلی که وجود دارد روبه رو شد و احساسات را صادقانه در آن لحظه مذاکره با طرف مقابل در حل مشکل دوستی بیان کرد تا نوجوان بتواند با آمادگی صحبت‌های طرف مقابل را بشنود. تحقیقات در این خصوص نشان داده‌اند که بخشی از عزت نفس سالم نوجوانان، چگونگیِ گفتن آنچه که فکر و احساس می‌کنند است، حتی در زمانی که با اطرافیان خود مخالفند.

اما زمانی که دوستی به صورت آنلاین و از طریق متون انجام می‌شود، نوجوان هنگام ارسال پیام محافظه‌کارتر می‌شود و قادر نخواهد بود که بشنود و یا ببیند که کلماتش بر دیگری چه تاثیری گذاشته است و از آنجا که گفتگو در یک زمان واحد واقعی اتفاق نمی‌افتد، هریک از طرفین زمان بیشتری را برای درنظر گرفتن یک پاسخ در اختیار دارند.

این امر از میزان ریسک واکنش آنی در نوجوان می‌کاهد و شاید این موقعیت، خود دلیلی برای یکی دیگر از نگرانی های نوجوان به عنوان ترس و عدم تمایل تلفنی صحبت کردن با آشنایان و خویشاوندان باشد.

احساس نادیده انگاشته شدن

چگونه می‌شود که در عصر ارتباطات و حضور گسترده نوجوانان در شبکه‌های اجتماعی، نادیده انگاشته شدن، یکی از نگرانی های نوجوان باشد؟

یکی از تغییرات بزرگی که عصر تکنولوژی در زندگی نوجوانان ایجاد کرده، این است که گویی آنان هرگز تنها نیستند. آن‌ها مدام در حال به‌روزرسانی وضعیت خود و یا در حال تماشا، خواندن، شنیدن و حرف زدن هستند و یا به اشتراک‌گذاری اطلاعات می‌پردازند و گاها از طریق نقشه موقعیت مکانی خود را گزارش می‌دهند. این شرایط نشان‌دهنده آن است که نوجوانان همیشه در انتظار اتفاق جدیدی در فضای مجازی می‌نشینند و مکالمه آن‌ها با یکدیگر بر سر این جریانات و اتفاقات، به هر زبان و طریقی هم که شده پایان و توقفی ندارد.

این حالت از گوش به زنگی و چک کردن مداوم خود می‌تواند اضطراب آفرین باشد. می‌تواند زمانی را که هر فردی برای خلوت کردن با خود و سبک کردن خود نیاز دارد را از او بگیرد و عدم تمرکز ناشی از این حالت که از نگرانی های نوجوان است را به همراه داشته باشد و او نسبت به عملکرد و احساس درونی خود احساس ناامیدی پیدا می‌کند.

آن چیزی که در این بین بسیار قابل تامل است آن است که لابه لای این حجم از ارتباطات متصل، اگر وقفه و سکونی اتفاق افتد، احساس تنهایی عظیم و حس نادیده انگاشته کاذب به نوجوان دست می‌دهد. هنگامی که پیامی ارسال شده‌اش از طرف مخاطب به سرعت جواب داده نمی‌شود و این انتظار علاوه بر اینکه تمرکز وی را برهم می‌زند، این سکوت و بی‌خبری احساس دیده ‌نشدن و ناامیدی به او می‌دهد.

وقتی مکالمه و حرف زدن نوجوانان با یکدیگر در صفحات مجازی پایان می‌یابد، آنان همچنان روبه روی صفحه نمایش آنقدر به انتظار می‌نشینند تا دوستانشان دوباره آنلاین شوند و این حالتِ ثابت به انتظار نشستن خود مسبب افزایش سطح اضطراب در نوجوانان است و این درحالیست که نگرانی های نوجوان درباره اضطراب، دلیلی مبهم دارد و قادر به شناسایی علت اضطرابش نخواهد بود.
از دیگر تبعات کاذب و ناصحیح روابطی که نوجوان را در فضای مجازی غرق می‌کند و از دیگر نگرانی های نوجوان به حساب می‌آید، مقایسه کردن ظاهر زندگی افراد عضو در شبکه‌های اجتماعی با درون زندگی خود است.

این مقایسه کردن می‌تواند نوجوان را در دنیای واقعی خود تنهاتر کند و از طرف دیگر لیستی بسیار بلند بالا از دوستان جعلی بعضا می‌تواند نوجوان را با درک از این تناقض که “اعضای صفحه من و بازدید از آن و بازخوردهای نوشتاری آن بسیار بالا است، پس چرا من در دنیای واقعی اینگونه احساس تنهایی می‌کنم”، مواجه سازد و نگرانی های نوجوان را از تنهایی خود بیشتر و او را بیش از پیش بر اساس اطلاعات کاذب و نه چندان واقعی به او احساس ارزشمند نبودن بدهد.