مدیریت احساسات در کودکان

تاثیر رسانه‌های اجتماعی بر مدیریت احساسات و هیجانات فرزندان

آموزش / فرزندپروری / خانواده خوب دیجیتالی

نقش مهمی که احساسات در شبکه های اجتماعی ایفا می‌کنند، همیشه از مباحث مورد توجه و تحقیق رسانه‌ها بوده است و از آنجا که استفاده از شبکه‌های مجازی به روش‌های گوناگون توانسته تا میزان قابل توجهی از احساس و هیجان مخاطب خود را درگیر کند، قادر بوده تا در سه حیطه زیر به مدیریت احساسات کاربران در رسانه‌های اجتماعی بپردازد.

  • آن دسته از احساسات عمومی که مخاطب به راحتی در شبکه‌های اجتماعی بروز و ارائه می‌دهد.
  • آن دسته از احساساتی که مخاطب می‌تواند از جنبه خصوصی و عاطفی زندگی خود به نمایش بگذارد.
  • آن دسته از احساساتی که در مخاطب حین استفاده و مرور از شبکه‌های اجتماعی بوجود می‌آید.

نقش شبکه‌های اجتماعی بر مدیریت سبک‌های احساسی-شخصیتی مختلف هیجانات و احساسات، از اولین لایه‌های غریزی و روانیِ شکل گرفته در انسان است که طبق تقسیم‌بندی پل اکسمن، شش هیجان عمومی و اصلی که در تمام افراد مشترک است، عبارت اند از: خشم، اندوه، شادی، تعجب، ترس و نفرت که ممکن است در هر فردی نسبت به دیگری میزان یکی از این هیجانات از دیگر هیجانات متفاوت باشد و غلبه احساسیِ شخصیتی فرد را به‌گونه‌ای خاص شکل دهد.

یک بحث تامل‌برانگیز و مهم این است که در هر فردی کدام ‌یک از این احساسات نمود بیشتری پیدا می‌کند. چگونگی و چراییِ به اشتراک گذاشتن آن احساس در فضای اجتماعی مجازی نکته قابل اهمیت است. همچنین از طرف دیگر در ادامه این روند، خودِ فضای اجتماعی مجازی نیز به مدیریت احساسات مخاطب خود دست می‌زند و شکل غالب رفتاری وی را به تدریج تعیین و تغییر می‌دهد.

ترس

عملکرد هیجان ترس در واقع این است که ما را از شرایط خطرناکی که ذهن ما آن را سنجیده، دور کند. بسیاری از افراد هستند که به دلیل ترس از حضور در جامعه و نگرانی از پیامدهای اجتماعی، به سادگی آن را کنار زده اما برای غلبه بر این موانع، فضای مجازی را بستری مناسب برای نفوذ، ابراز خود و ارتباط‌گیری می‌دانند و این‌گونه حضور در فضای مجازی می‌تواند به تعادل و مدیریت احساسات (ترس) کمک ‌کند.

غم و اندوه

غم به تعبیری یک درد عاطفی است که معمولا با احساس ناراحتی، ناامیدی، از دست دادن و بی‌نظمی همراه است. اغلب در زندگی روزمره این تجارب، در فضای مجازی با دیگران به اشتراک گذاشته می‌شود و می‌تواند یک سیستم حمایتی و پشتیبانی شگفت‌انگیز را ایجاد کند و آرامشی که از سایر افراد همدل در فضای مجازی به وی در درک آسیب‌پذیری‌اش داده می‌شود، می‌تواند کاملا شفا بخش باشد. در میان گذاشتن این تجربه مشترک در گروه‌های به عضویت درآمده به التیام و مدیریت احساسات (اندوه) مخاطب در راستای کاهش آن پرداخته و حتی در موارد عمیق‌تری این درک شدن توسط دیگران به ایجاد احساس شادی در فرد می‌انجامد.

تعجب

 یکی از هیجاناتی که معمولا با میزان کمتری تجربه بروز داده می‌شود، احساس تعجب است. روش مدرن و جدیدی که در سالیان اخیر به طور غیرمستقیم به برانگیختگی حس تعجب و ابراز آن در فضای مجازی کمک کرده است تا افراد بیشتر با این احساس ذاتی و علائم آن در خود آشنا شوند تا بتوانند بیشتر به ابراز آن بپردازند، حجم گسترده‌ای از تبلیغات و تکنیک‌های بازاریابی در فضای مجازی است که احساس شگفت‌انگیزی در مخاطبان ایجاد می‌کند تا سیر افراط و تفریط آن به سوی تعادل و مدیریت احساسات (تعجب) رهنمون شود.

نفرت و انزجار

 به اشتراک‌گذاری تجربه‌ای منفی در مورد هر پدیده مانند: غذا، خرید، کلاس آموزشی و… در فضای مجازی که از دیدگاه شخصی فرد منعکس می‌شود. اگر این احساس از جانب فرد تاثیرگذاری در این فضا به طور مکرر بیان شود، می‌تواند به صورت مبالغه‌آمیزی دیگران را در این تجربه سهیم کند و آنان را از این پدیده دور و دورتر کند و دیگران را در تردید تصمیم‌گیری قرار دهد و اینجاست که نقش پرنفوذ فضای مجازی بیش از حد مخاطبان را تحت تاثیر خود قرار داده و مدیریرت احساسات (انزجار) را به سمتی که خود می‌خواهد، به دست می‌گیرد.

خشم

خشم یک پاسخ عاطفی مربوط به تفسیر روانشناختی فرد از موقعیت تهدیدزا است. در برخی موارد برای بعضی از افراد که مهارت کافی برای تخلیه خشم و مذاکره درباره آن را ندارند، حتی گفتگو و برخورد حضوری هم برایشان مشکل است. از آنجا که اغلب، خشم به دلیل باورهای تنش‌زای ذهنی یک طرفه است و برخی از افراد در برابر شنیدن خشم یک‌طرفه افراد آنان را طرد می‌کنند و پذیرشی از خود نشان نمی‌دهند، همین انرژی سرکوب شده هیجان خشم و احساس عصبانیت می‌تواند مولد خشم بیشتری باشد.

به همین دلیل فضای مجازی و ارتباط غیرحضوری یکی از مواهب رسانه‌های دیجیتالی است که بستر را برای مذاکره و بیان علت و محرک خشم و بیان توقعات برآورده نشده و همچنین فرصتی که برای تفکر قبل از صحبت کردن فراهم می‌آورد، احتمال پذیرش خشم را از جانب هر دو نفر با موفقیت بیشتری تخمین می‌زند که کاهش حجم افراطی از هیجان خشم در این سیر سازنده یکی از کارکردهای مثبت دنیای مجازی در مبحث مدیریت احساسات است.

فضای مجازی و ایجاد یک هیجان غالب در کودکان و نوجوانان

در مطالعه‌ای که “لارا بورونینگ” در سال ۲۰۱۴ با موضوعیت تاثیر شبکه‌های اجتماعی بر مدیریت احساسات کودکان و نوجوانان انجام داد، ۶۰۰۰۰۰ کودک و نوجوان در این پژوهش شرکت کرده، این نتیجه به دست آمد که کودکان همان احساساتی را در خود آشکار و به نمایش می‌گذارند که دوستانشان احساسات و هیجانات منفی و مثبت خود را در پست‌هایشان بیان می‌کنند و این اثر آینه‌ای که بر کودکان و نوجوانان تاثیرگذار بوده نشان از تسلط خزنده و جالب روند فضای مجازی در مدیریت احساسات است.

به‌گونه‌ای که هرقدر کودکان در صفحات شخصی خود پست‌های مثبت ببینند، احساس مثبتی از خود را بیان و بروز می‌دهند و حتی برعکس؛ هرقدر شاهد پست‌های منفی باشند، احساس و هیجان غالب آنان نیز منفی بوده و با طیفی از هیجانات منفی و شخصی خود به آن پست پاسخ داده و برخورد می‌کنند.

محققان از این پدیده به عنوان اثرِ “عارضه عاطفی” یاد کرده‌اند. زیرا آنان معتقدند که کلمات، عکس‌ها، فیلم و بازی و…که دوستان کودکان در فضای مجازی به اشتراک می‌گذارند، خوراک ذهنی و هیجانی کودکان و نوجوانان می‌شود و به صورت غیرمستقیم بر خلق ‌و خویشان تاثیرگذار خواهد بود تا جایی که هیجانات را در بستر خاصی هدایت کرده و اینگونه مدیریت احساسات آنان را نشانه می‌گیرد.