اختلال سندرم مونچهاوزن

وقتی بیماران به فضای مجازی نفوذ می‌کنند

آموزش / اینترنت دوستدار کودک و نوجوان / امنیت آنلاین

تا به حال چیزی در مورد سبک زندگی سندرم مونچهاوزن شنیده‌اید؟ انتخاب سبک زندگی اثرات بسیاری در زندگی دارد، به طوری که می‌تواند هم باعث پیشرفت و موفقیت و شکوفایی فرد شود و هم می‌تواند موجب هدر رفتن تمامی استعداد‌های فرد شود. محققین، ظهور و فراگیر شدن فضای مجازی را مهم‌ترین تغییر دهه‌های اخیر در زندگی بشر دانسته‌اند. تغییری که بر زندگی افراد تاثیرات مهم و گسترده‌ای داشته است.

اما مسئله سبکِ زندگی در فضای مجازی مسئله مهم دیگری است. سندرم مونچهاوزن یک اختلال روان شناختی است. در ابتدا شاید به نظر ارتباطی بین این اختلال و فضای مجازی نباشد. اجازه دهید قبل از ورود به تعریف ارتباط بین فضای مجازی و سندرم مونچهاوزن، تعاریفی درباره سبک زندگی ارائه دهیم و در ادامه، سندرم مونچهاوزن را معرفی و در انتها علت ایجاد سندرم مونچهاوزن در بین کاربران فضای مجازی را بررسی کنیم.

 برخی از تعاریف سبک زندگی

  • نوعی روش زندگی فرد، گروه یا فرهنگ است.
  • مجموعه رفتارها، مجموعه‌ای نسبتا هماهنگ از همه رفتارها و فعالیت‌های یک فرد معین در جریان زندگی روزمره است.
  • شیوه زندگی یا سبک زیستن، که منعکس کننده گرایش‌ها و ارزش‌های یک فرد یا گروه است، که با هم‌طراز کردن، زندگی فرد یا گروهی را می‌سازد
  • شیوه انجام چیزی، به ویژه راهی که نشان دهنده تاکید بر طرز نگرش خاص یا مشخصه دوره معینی باشد
  • روش خاصی از زندگی یک شخص یا گروه
  • چیزی بیش از شخصیت یا طبقه اجتماعی شخص است
  • شامل الگوی کامل کنش و واکنش فرد در جهان است
  • سبک زندگی هم‌چون پاره فرهنگ، متمایز کننده طبقات اجتماعی در درون فرهنگ اصلی جامعه در نظر گرفته می‌شود
  • مجموعه‌ای از عادت‌ها و جهت‌گیری‌ها و برخورداری از نظر تداوم امنیت وجودی پیوند میان گزینش‌های فردی موجود در یک الگوی کم و بیش منظم را تامین می‌کند
فضای مجازی به طور مستقیم و غیر مستقیم بر سبک زندگی کاربران، تاثیرات بانفوذی دارد.

فضای مجازی چگونه بر سبک زندگی فرد اثر می‌گذارد؟

در سال های اخیر مقوله تاثیر فضای مجازی بر شیوه تفکر و سبک زندگی مسئله‌ای بوده است، که نگرانی‌ها و نیز پرسش‌های زیادی در ابعاد فرهنگی و اجتماعی ایجاد کرده است. به طوری که گاهی بدون تامل و تحقیقی که بتواند تاثیرات این پدیده‌ مجازی را بررسی کند، شاهد اظهار نظرهای متنافض و مبهمی در ارتباط مستقیم فضای مجازی و سبک زندگی جوانان هستیم!

در جامعه اطلاعاتی امروز، دنیای الکترونیکی نامحدود، یک منبع بزرگ اطلاعات است. تا جایی که اگر همه کانال‌های بزرگترین شبکه های تلویزیونی را ۵۰ برابر کنیم، باز هم به پای تعداد منابع اطلاعاتی اینترنت نمی‌رسد.

تعداد کاربران اینترنتی به صورت تصاعدی افزایش می‌یابد، یعنی هر شش ماه دو برابر می‌شود. در گذشته بیشتر استفاده کنندگان از شبکه اینترنت را پژوهشگاه‌ها و موسسه‌های عالی تشکیل می‌دادند. اما در سال‎های اخیر جنبه بازرگانی و سرگرمی این شبکه جهانی افزایش یافته است. با توجه به رشد روزافزون اینترنت، می‌توان پذیرفت که اینترنت و در معنای گسترده‌تر آن رسانه، از عواملی به شمار می‌رود که می‌تواند بر جنبه‌های مختلف زندگی تاثیر بگذارد.

به طور کلی، حضور در رسانه‌های اجتماعی هزینه زیادی را بر کاربر تحمیل نمی‌کند. همچنین به تخصص و سواد بالایی نیاز ندارد، چرا که اغلب رسانه‌های اجتماعی از زبان‌های گوناگون پشتیبانی می‌کنند و نیز به دلیل شباهت قالب و نحوه فعالیت در هر یک از انواع رسانه‌های اجتماعی و البته ساده بودن کلمات و اصطلاحات، کاربر به راحتی می‌تواند در رسانه‌های مختلف فعالیت کند. ن

تیجه آن که، روز به روز بر تعداد کاربران و استفاده‌کنندگان از رسانه‌های اجتماعی افزوده خواهد شد. البته در کنار سهولت در استفاده، امکان شخصی‌سازی و آزادی بیانی که در رسانه‌های اجتماعی وجود دارد، تمایل افراد برای نگارش و ارسال مطالب دلخواه را افزایش می‌دهد. زیرا در رسانه‌ها به ندرت مانع ارسال پست‌های کاربران می‌شوند. فضای مجازی از قواعد جوامع آزاد تبعیت می‌کند.

همچنین امکان عضویت در انجمن‌های گوناگون و تعامل با افرادی که حول موضوع و یا موضوعاتی مشخص دور هم جمع شده‌اند نیز از جمله عواملی است که افراد را به سمت رسانه‌های اجتماعی می‌کشاند. یکی از دلایل عضویت افراد در شبکه های اجتماعی جلب توجه و گرفتن تایید و همدلی از دیگر کاربران است، که همین باعث شیوع  سندرم مونچهاوزن در بین کاربران فضای مجازی شده است.

سندرم مونچهاوزن چیست؟

سندرم مونچهاوزن نام خود را از بارون فون مونچهاوزن آلمانی نویسنده داستان‌های پرحادثه و سفرهای ماجراجویانه در قرن ۱۸ وام گرفته است. سندرم مونچهاوزن نوعی از اختلال ساختگی است که در آن بیمار یک شرح دقیق از یک بیماری حاد را می‌داند و وانمود می‌کند آن علائم را دارد تا در بیمارستان بستری شود.

اسامی دیگر این اختلال اعتیاد به جراحی متعدد و یا اعتیاد به بیمارستان است فرد همه اینکار‌ها را به آن دلیل انجام می‌دهد که از این طریق حس ترحم  دیگران را برانگیزد و از طریق بیماری جلب توجه کند. خصوصیت مهم این بیماران آن است که به محض آشکار شدن ساختگی بودن علائم درخواست مرخصی از بیمارستان کرده و از مراجعه مجدد به همان بیمارستان یا پزشک ممانعت می‌کنند. گاهی بیمار برای ایجاد علائم بیماری دست به کارهای عجیب و حتی خطرناک می‌زند.

سندرم مونچهاوزن در بین کاربران فضای مجازی

در فضای مجازی کاربرانی هستند که دچار مشکلات روانی–عاطفی هستند و به دلیل تنهایی به اینترنت روی آورده‌اند. در شبکه‌های مجازی مشکلات خود را به صورت اغراق آمیزی بیان می‌کنند و از دیگران درخواست کمک و راهنمایی کرده و سعی می‌کنند تا حس همدلی و همدردی دیگران را برانگیزند.

آن‌ها وانمود می‌کنند مورد تجاوز، ضرب و شتم دیگران یا حتی والدین یا همسر خود قرار گرفته‌اند و یا دارای بیماری حاد و صعب العلاج هستند تا توجه دیگران را به خود جلب کنند. اغلب آن‌ها نیز نمی‌خواهند قبول کنند که مشکل یا یک اختلال روانی دارند و بیشتر دوست دارند یک بیماری جسمی حاد داشته باشند. از این رو تمایلی به مراجعه به روانپزشک یا روانشناس ندارند.

چگونه در فضای مجازی تحت تاثیر این افراد قرار نگیریم؟

آنچه که اهمیت دارد این است که ما به عنوان یکی از هزاران کاربر فضای مجازی مراقب گروه‌هایی که در آن عضو هستیم باشیم و قبل از قبول هر اطلاعاتی، از صحت آن مطمئن شویم. سعی کنیم اگر کاربری را در صفحات شخصی یا گروه‌های خود داریم که مرتب از وجود شرایط بد خود پست می‌گذارد یا علی‌رغم گذشت زمان همچنان از وجود مشکلاتش حرف می‌زند و هر گونه تلاش دیگران مبنی بر تسلی دادن فرد ولو با گذاشتن کامنت برای شخص مذکور، به جای بهبود او حالش را بدتر می‌کند.

همچنین باعث می‌شود از این طریق به جلب توجه کردن خود ادامه دهد و به خواسته بیمارگونه خود برسد. اینگونه افراد را از بین دوستان خود حذف کنید. چرا که وجود دوستانی مبتلا به سندرم مونچهاوزن می‌تواند از سطح انرژی شما بکاهد و شما را نیز بیمار کند.