معجزه‌ای به نام فناوری واقعیت مجازی

آموزش / سواد رسانه‌ای / تکنولوژی

اصطلاح واقعیت مجازی که تقریبا کمتر از دو دهه قبل پیشنهاد شد، اصطلاحی کاملا جدید در حوزه صنعت سلامت است که در سال‌های اخیر استفاده از آن به گونه قابل توجهی توسعه یافته و به‌ طور قطع، بخشی از واژگان زندگی روزمره افراد خواهد شد. واقعیت مجازی، فناوری جدیدی است که در یک محیط گرافیکی، کاربر نه تنها احساس حضور فیزیکی در دنیای مجازی می‌کند بلکه می‌تواند با آن محیط، تعامل سازنده‌ای نیز برقرار کند.

این فناوری تصاویر سه بعدی فوق‌العاده با کیفیت را بر روی حسگر خود ارائه می‌دهد. حسگر تنها متکی به حرکات بدن و فرامین صوتی می‌باشد که این هم سبب جذابیت بیشتر برای کاربر شده و هم زحمت فشردن دکمه‌های متعدد را از دوش کاربر برداشته است. نتایج تحقیقات نشان می‌دهد که استفاده از واقعیت مجازی به عنوان ابزاری نوین از یک سو در انواع بازتوانی‌ها و از سوی دیگر آموزش‌ها مورد توجه بسیاری قرار گرفته است.

 در واقعیت مجازی با کمک تبلت و کامپیوتر دنیای سه بعدی خلق نموده که در آن فرد درون محیط شبیه سازی شده غوطه‌ور می‌شود و به ‌طور دیداری و شنیداری، لامسه‌ای و یا با کمک سایر حواس خود با بیماری یا مشکل خود روبه‌رو می‌شود. فناوری واقعیت مجازی از مهمترین فناوری‌ها در حوزه جهانی سلامت است.

یکی از زمینه‌های مهم کاربردی، کمک به بیمارانی است که با آسیب‌های طولانی مدت، دردآور و استرس‌زا دست و پنجه نرم می‌کنند. وجود درد، افسردگی، اضطراب و یا استرس ناشی از این بیماری محققان سلامت روان را بر آن داشته تا برای کمک به این دسته از بیماران تحقیقات گسترده‌ای انجام دهند.

این سیستم‌ها قادرند محدودیت‌های دنیای واقعی را از پیش رو برداشته و افق‌های تازه‌ای به روی این دسته از بیماران نمایان سازند. افراد در این رویکرد فرصت می‌یابند تا فارغ از شرایط پیرامونی‌شان، در یک محیط شبیه سازی شده بتوانند کاملا بدون واسطه بر روی تکلیف تمرکز کنند.

درمان‌های مجازی

براساس نگرش به نوع تعامل، مبتنی بر داده‌ها و اطلاعات ورودی مرتبط با بدن و ساختار جسمانی فرد در محیط مجازیِ این سیستم‌ها و پیشنهادهای متعدد، منجر به پیدایش نظریه‌ای بدین مضمون شد که این دستگاه‌ها قابلیت و پتانسیل بالقوه‌ای را دارا هستند تا به عنوان یک ابزار درمانی در خدمت سلامت بیماران قرار گیرند.

برخی درمانگران نوین معتقدند که بسیاری از بیمارانی که در فرآیند روان درمانی کلاسیک نمی‌توانند به بهبود معنادار و یا پایدار در طی زمان دست یابند به جای آن می‌توان با یک سری ابزارهای ‌مکمل درمانی مانند فناوری واقعیت مجازی آن را بهبود بخشید.

محققان در مطالعه‌ای به مقایسه تاثیر روش فنون آرامش سازی به همراه فناوری واقعیت مجازی و روش سنتی فن‌آرامش سازی در افراد مبتلا به اضطراب پرداختند، نتایج حاکی از آن بود که روش آرامش سازی همراه با فناوری واقعیت مجازی تاثیرات مثبت بیشتری بر روی کاهش اضطراب و خلق مثبت و نهایتا کیفیت بهتر زندگی افراد می‌گذارد. یکی دیگر از نکات برجسته در این فناوری‌ ها کمک به بالاتر رفتن تحریکات مغزی بوده است.

تصویر برداری‌های مغناطیسی مشابهت‌هایی را بین هر دو گروه از بیمارانی‌که از داروهای آرام بخش استفاده کردند با بیمارانی که از این فناوری‌ بهره جسته‌اند، نشان می‌دهد. علاوه بر آن، این فناوری‌ ها مقدار دوپامین رها شده در مغز را افزایش می‌دهند. دوپامین از این جهت مورد توجه است که در کاهش افسردگی موثر می‌باشد. از جمله اثرات برخی از این فناوری‌ ها رشد هیجان‌ها است که بر مهارت‌های شناختی افراد مانند حافظه، درک، توجه، حل مسئله، استدلال و تصمیم گیری نیز تاثیر می‌گذارد.

با درک بهتر فناوری واقعیت مجازی می‌توانیم با توجه به سن، ضریب هوشی، مکان زندگی بیمار، تجربه‌های فردی وی و غیره،  برنامه‌های ویژه‌ای برای کاربران تولید کنیم تا از اثرات روانی-فیزیولوژیکی منفی، یا اختلالات عصبی و یا رفتاری جلوگیری کرده و به درمان و بهبود بیماران بپردازیم.

تاثیر فناوری واقعیت مجازی بر اختلالات روان شناختی افراد

تحقیقات نشان می‌دهد افرادی که هر هفته به طور میانگین حداقل ۱۵ دقیقه با دستگاه اکس باکس کار می‌کنند، تاثیر معناداری در کاهش علائم روان‌شناختی ( استرس، اضطراب و افسردگی) افراد داشته است. با توجه به شیوع اختلالات روان شناختی و تاثیر این اختلالات بر فرآیند درمان و بهبود بیماران مبتلا به این اختلالات، استفاده از فناوری واقعیت مجازی توصیه می‌شود.

تاثیر فناوری واقعیت مجازی بر یادگیری مهارت فورهند تنیس روی میز

به عنوان مثال، تاثیر تمرین واقعیت مجازی بر یادگیری مهارت فورهند نشان می‌دهد، یادگیری از طریق فناوری واقعیت مجازی به عنوان یک بازی فعال، احتمالا می‌تواند جایگزین مناسبی برای تمربن واقعی باشد و فرصت‌های بهتر یادگیری را فراهم کند.

تاثیر فناوری واقعیت مجازی بر مواجهه‌‌ی هراس از پرواز

هراس از پرواز، ترس از سوار شدن به هواپیما یا هر وسیله‌ي پرنده در حین پرواز است که می‌تواند دامنه‌ی وسیع‌تری چون ترس از فرودگاه و هواپیمای ساکن را هم در بر بگیرد. تاکنون روش‌های درمانی مختلفی برای کمک به افراد مبتلا به هراس از پرواز مورد استفاده قرار گرفته است.

امروزه استفاده از فناوری‌های جدید مانند فناوری واقعیت مجازی در درمان مشکلات روان‌شناختی مورد توجه قرار گرفته است. این نوع درمان برای چند نوع هراس که با هراس از پرواز رابطه دارند مانند هراس از بلندی و هراس از مکان‌های بسته موثر بوده است.

همچنین استفاده از فناوری واقعیت مجازی در مقایسه با مواجهه واقعی کم هزینه‌تر و برنامه ریزی برای آن راحت تر است. و در انتها برخی مواجهه واقعی را درمان بی‌رحم می‌خوانند زیرا که خاطرات ناخوشایند بیمار را فراخوانی می‌کند و باعث پریشانی و اضطراب بیمار می‌شود. همچنین برخی بیماران غوطه‌ور شدن در صحنه‌های برانگیزاننده را دشوار می‌دانند و از آن اجتناب می‌کنند.

نرم افزار‌های واقعیت مجازی

اثربخشی درمان واقعیت مجازی با استفاده از انیمیشن و محیط‌های گرافیکی در مطالعات مختلفی تایید شده است. نرم افزار‌های واقعیت مجازی را می‌توانید از سایت ‌های معتبر به راحتی دانلود کنید اما اگر می‌خواهید از جنبه‌های درمانی این فناوری جدید استفاده کنید نیازمند آن هستید که تحت نظارت یک درمانگر و طبق یک پروتکل درمانی مدون از این نرم افزار‌ها استفاده کنید.

در پروتکل مواجهه درمانی مبتنی بر واقعیت مجازی، فرد در یک محیط مجازی قرار می‌گیرد و کم کم می‌تواند به صورت فعال و واقعی با آن مشکل یا مانع روبرو شود که البته بسته به شرایط فرد، تعداد جلسات و نوع غرقه سازی تعیین می‌شود.